Hańcza to najgłębsze jezioro w Polsce — głębokość maksymalna sięga 108,5 m (różne badania podają wartości od 105,5 do 113 m, zależnie od metody pomiaru), przy średniej 38,7 m. Leży na Pojezierzu Wschodniosuwalskim, w powiecie suwalskim, w gminie Przerośl, niedaleko wsi Mierkinie. Powierzchnia wynosi 311,4 ha — jak na Suwalszczyznę to spore jezioro, ale to głębokość, nie rozmiar, robi z Hańczy fenomen w skali kraju.
Wody jeziora należą do I klasy czystości, z widocznością krążka Secchiego sięgającą 6 m — to jedna z najczystszych wód stojących w Polsce. Dno opada bardzo stromo (nachylenie ok. 12°), a brzegi usiane są głazami narzutowymi, miejscami ułożonymi w tak regularne pasy, że sprawiają wrażenie sztucznych. To popularne miejsce nurkowania — w 1974 r. Hańcza trafiła na listę Projektu Aqua UNESCO właśnie ze względu na głębię i strome, podwodne ściany z osadów polodowcowych.
W chłodnej, dobrze natlenionej wodzie żyje tu unikatowa sieja wigierska (Coregonus lavaretus maraena natio vigrensis) — Hańcza to jedyny zbiornik w Polsce, gdzie zachowała się jej czysta populacja — a także sielawa, stynka i miętus. W jeziorze bytują też chronione głowacz pręgopłetwy i głowacz białopłetwy, których nie wolno zatrzymywać przy ewentualnym złowieniu.
Całe jezioro leży w granicach Suwalskiego Parku Krajobrazowego i od 1963 r. jest objęte ochroną jako rezerwat przyrody „Jezioro Hańcza" (rezerwat krajobrazowo-wodny). Gospodarką rybacką zarządza Polski Związek Wędkarski Zarząd Główny (obwód rybacki rzeki Czarna Hańcza Nr 1), ale ze względu na status rezerwatu przed wyprawą warto sprawdzić, poza regulaminem PZW, także zasady obowiązujące na terenie rezerwatu i parku krajobrazowego. Aktualne wymiary i terminy ochronne sprawdzisz w sekcji okresy ochronne.
Źródła: Wikipedia PL (hasło „Hańcza (jezioro)"), baza Wędkownika (water_by_slug).